Taze Embriyo Transferi mi, Dondurulmuş Embriyo Transferi mi?

Tüp bebek tedavisinde yumurtaların toplanması ve döllenmenin gerçekleşmesinin ardından embriyoların rahme ne zaman transfer edileceğine karar verilir. Uygun embriyo aynı tedavi döneminde rahme yerleştirilebilir veya dondurularak daha sonraki bir adet döngüsünde transfer edilebilir. Bu aşamada çiftlerin en çok merak ettiği soru genellikle “Taze embriyo transferi mi, dondurulmuş embriyo transferi mi daha başarılı?” olur. Fakat iki yöntemden birinin bütün hastalar için daha iyi olduğunu söylemek doğru değildir.

Transfer yöntemi kadının yaşı, yumurtalıkların tedaviye verdiği yanıt, hormon değerleri, rahim iç tabakasının durumu, embriyo sayısı, embriyoların gelişim özellikleri ve genetik inceleme gereksinimi değerlendirilerek belirlenmelidir.

Taze embriyo transferi nedir?

Taze embriyo transferinde embriyo, yumurtaların toplandığı tedavi döngüsünde rahme yerleştirilir. Yumurta toplama işleminden sonra yumurtalar sperm hücreleriyle döllenir ve embriyolar laboratuvarda takip edilir.

Transfer, embriyonun gelişim durumuna ve tedavi planına göre genellikle döllenmeden sonraki günlerde gerçekleştirilir. Transfer için uygun bulunan embriyo ince bir kateter yardımıyla rahim içine bırakılır.

Taze transfer yapılabilmesi için aşağıdaki koşullar değerlendirilir.

• Anne adayının genel sağlık durumunun uygun olması,
• Yumurtalıkların aşırı yanıt vermemesi,
• Hormon seviyelerinin transfer için elverişli olması,
• Rahim iç tabakasının uygun kalınlık ve görünümde bulunması,
• Transferi ertelemeyi gerektiren bir rahim probleminin olmaması,
• Embriyolara sonuç beklemeyi gerektiren bir genetik test planlanmaması

Taze transferin önemli avantajlarından biri, yumurta toplama ile transfer arasında uzun süre beklenmemesidir. Fakat tedavide kullanılan hormonların rahim içi ortam üzerindeki etkisi nedeniyle her hasta için uygun olmayabilir.

Dondurulmuş embriyo transferi nedir?

Dondurulmuş embriyo transferi, daha önce oluşturulan ve dondurularak saklanan embriyonun çözülmesinden sonra rahme yerleştirilmesidir. Bu işlem İngilizce “Frozen Embryo Transfer” ifadesinin kısaltması olan FET adıyla da anılır.

Embriyolar günümüzde çoğunlukla vitrifikasyon adı verilen hızlı dondurma yöntemiyle saklanır. Bu yöntemde embriyo çok hızlı biçimde soğutularak hücrelerin içinde zarar verebilecek buz kristallerinin oluşması azaltılmaya çalışılır.

Transfer yapılacağı zaman embriyo kontrollü biçimde çözülür ve canlılığı değerlendirilir. Uygun bulunan embriyo, rahim iç tabakasının hazırlandığı dönemde transfer edilir.

Dondurulmuş transfer iki temel şekilde planlanabilir.

Doğal döngüde transfer

Adetleri düzenli ve kendiliğinden yumurtlayan kadınlarda transfer, doğal yumurtlama zamanı takip edilerek planlanabilir. Ultrason ve gerekli hormon testleriyle yumurtlama günü belirlenir. Embriyonun gelişim günüyle rahim iç tabakasının zamanı eşleştirilir.

İlaçla hazırlanan transfer

Rahim iç tabakası östrojen ve progesteron içeren ilaçlarla hazırlanabilir. Bu yöntem, adetleri düzensiz olan veya transfer tarihinin daha kontrollü planlanması gereken hastalarda değerlendirilebilir. Hangi hazırlık yönteminin kullanılacağı kadının adet düzenine, sağlık durumuna, önceki tedavilerine ve merkezin klinik yaklaşımına göre belirlenir.

Taze ve dondurulmuş embriyo transferi arasındaki farklar

İki yöntem arasındaki temel fark, embriyonun oluşturulduğu tedavi dönemiyle rahme yerleştirildiği dönemin aynı olup olmamasıdır.

Bu farklılıklar, yöntemlerden birinin her durumda üstün olduğu anlamına gelmez. Karar hasta özelinde verilmelidir.

Dondurulmuş embriyo transferi hangi durumlarda tercih edilir?

Bazı hastalarda transferin ertelenerek uygun embriyoların dondurulması tıbbi açıdan daha güvenli veya daha uygun olabilir.

OHSS riski yüksekse

Yumurtalıkların ilaçlara aşırı yanıt vermesi, yumurtalık hiperstimülasyon sendromu olarak adlandırılan OHSS riskini artırabilir. Çok sayıda folikül gelişmesi, yüksek yumurta sayısı ve yüksek östrojen düzeyi riski düşündürebilir.

Böyle bir durumda bütün uygun embriyoların dondurulması ve transferin daha sonraki bir döneme bırakılması değerlendirilebilir. Gebeliğin oluşturduğu hormonal değişikliklerden kaçınılması, orta ve ağır OHSS riskini azaltmaya yardımcı olabilir.

Progesteron değeri erken yükselmişse

Yumurta toplama işleminden önce progesteron seviyesinin beklenenden erken yükselmesi, embriyo ile rahim iç tabakasının gelişim zamanlamasını etkileyebilir. Hekim bu durumun tutunma olasılığını olumsuz etkileyebileceğini düşünürse transferi erteleyebilir.

Rahim iç tabakası uygun değilse

Rahim iç tabakasının yeterli gelişmemesi, rahim içinde sıvı görülmesi veya transferi etkileyebilecek başka bir bulgunun bulunması hâlinde embriyolar dondurulabilir. Böylece rahim ortamı yeniden değerlendirilip tedavi edildikten sonra transfer yapılabilir.

PGT planlanıyorsa

Embriyolara preimplantasyon genetik test uygulanacaksa blastokistten alınan hücre örneklerinin laboratuvarda incelenmesi gerekir. Sonuçların hazırlanması zaman aldığı için embriyolar çoğunlukla biyopsiden sonra dondurulur.

Sonuçlar değerlendirildikten sonra transfer için uygun bulunan embriyo daha sonraki bir dönemde çözülerek rahme yerleştirilir. Test türleri hakkındaki ayrıntılar için PGT-A, PGT-M ve NGS Arasındaki Farklar başlıklı içeriğimizi inceleyebilirsiniz.

Rahimle ilgili tedavi gerekiyorsa

Polip, rahim içine doğru büyüyen miyom, hidrosalpenks veya rahim boşluğunu etkileyebilecek başka bir durum tespit edilirse embriyo transferinden önce tedavi gerekebilir. Bu sürede embriyolar dondurularak saklanabilir.

Transfer zamanı ertelenmek isteniyorsa

Anne adayının sağlık durumu, kişisel koşulları veya tedavi programı nedeniyle transfer aynı dönemde gerçekleştirilemeyebilir. Embriyoların dondurulması transferin daha uygun bir tarihte planlanmasını sağlayabilir.

Taze embriyo transferi hangi durumlarda tercih edilebilir?

Taze transfer; yumurtalıkların kontrollü yanıt verdiği, hormon seviyelerinin uygun olduğu ve rahim iç tabakasında transferi engelleyecek bir sorun bulunmadığı hastalarda değerlendirilebilir.

Özellikle:

• OHSS riski düşük olan,
• Rahim iç tabakası transfer için uygun görünen,
• Genetik test planlanmayan,
• Progesteron değeri uygun düzeyde bulunan,
• Transferi ertelemeyi gerektirecek tıbbi sorunu olmayan

hastalarda taze transfer yapılabilir.

Taze transfer ayrıca gebeliğe ulaşma süresini kısaltabilir. Embriyonun dondurulması ve sonraki adet döneminin beklenmesi gerekmediği için tedavinin transfer aşaması aynı döngüde tamamlanır.

Düşük yumurtalık rezervine veya tedavide düşük başarı beklentisine sahip bazı hastalarda da rutin olarak bütün embriyoları dondurmak yerine taze transfer tercih edilebilir. Fakat karar yalnızca elde edilen yumurta sayısına göre değil, bütün klinik veriler değerlendirilerek verilmelidir.

Dondurulmuş embriyo transferi daha mı başarılıdır?

Dondurulmuş embriyo transferinin bütün hastalarda taze transferden daha başarılı olduğu düşüncesi doğru değildir. Bilimsel araştırmalarda hasta gruplarına göre farklı sonuçlar elde edilebilmektedir.

Genel hasta gruplarını değerlendiren çalışmalar, bütün embriyoların dondurulduğu yöntem ile taze transferin de yapılabildiği geleneksel yaklaşım arasında toplam canlı doğum ihtimali açısından belirgin bir üstünlük bulunmayabileceğini göstermektedir.

Buna karşılık yüksek yumurtalık yanıtı ve OHSS riski bulunan kadınlarda bütün embriyoların dondurulması daha güvenli olabilir. Genetik inceleme yapılan veya rahim iç tabakasının aynı döngüde uygun olmadığı hastalarda da dondurulmuş transfer gerekli hâle gelebilir.

Düşük yumurtalık yanıtına veya düşük tedavi beklentisine sahip kadınlarda ise her embriyonun rutin olarak dondurulması avantaj sağlamayabilir. Bu hasta grubunda yayımlanan bazı güncel araştırmalar, uygun vakalarda taze transferin daha iyi sonuç verebileceğini göstermektedir.

Bu nedenle “donmuş embriyo her zaman daha iyi tutunur” veya “taze embriyo daha doğaldır ve daha başarılıdır” gibi genellemeler üzerinden karar verilmemelidir.

Embriyo kalitesi başarıyı etkiler mi?

Transfer yönteminden bağımsız olarak embriyonun gelişim potansiyeli başarı üzerinde önemli bir etkendir. Embriyologlar, embriyonun gelişim günü ve mikroskobik görünümünü dikkate alarak değerlendirme yapar.

Blastokist aşamasındaki embriyolarda genişleme derecesi, iç hücre kitlesi ve trofoektoderm hücreleri incelenebilir. Bununla birlikte morfolojik olarak yüksek kaliteli görünen bir embriyonun tutunacağı garanti edilemez. Düşük derecelendirilmiş bir embriyodan da sağlıklı gebelik elde edilebilir.

Embriyo sınıflandırmasının nasıl yapıldığını öğrenmek için Embriyo Kalitesi: 3AA, 4AA ve 5AA Ne Anlama Gelir? başlıklı yazımızı okuyabilirsiniz.

Dondurulan embriyo çözülürken zarar görür mü?

Embriyo dondurma ve çözme işlemleri tamamen risksiz değildir. Bazı embriyolar çözme işleminden sonra canlılığını sürdüremeyebilir veya hücrelerinde hasar görülebilir.

Fakat günümüzde kullanılan vitrifikasyon yöntemi ve deneyimli laboratuvar uygulamaları, embriyoların canlılığının korunmasına yardımcı olur. Sonuç üzerinde:

• Embriyonun dondurulduğu gelişim aşaması,
• Dondurma öncesindeki kalitesi,
• Laboratuvarın teknik olanakları,
• Dondurma ve çözme protokolü,
• Embriyoloğun deneyimi

etkili olabilir.

Bir embriyonun dondurma öncesinde iyi kalitede olması, çözüldükten sonra mutlaka transfer edilebileceğini garanti etmez. Merkezden kendi laboratuvarına ait çözme sonrası canlılık ve transfer politikaları hakkında bilgi alınabilir.

Dondurulmuş transfer öncesinde rahim nasıl hazırlanır?

Transferden önce rahim iç tabakasının embriyonun gelişim günüyle uyumlu hâle getirilmesi gerekir. Hazırlık doğal adet döngüsü takip edilerek veya ilaçlarla yapılabilir.

Süreç genel olarak şu aşamaları içerebilir:

1. Adetin ilk günlerinde ultrason muayenesi yapılır.
2. Rahim ve yumurtalıklar değerlendirilir.
3. Doğal döngüde folikül gelişimi ve yumurtlama takip edilir.
4. İlaçlı döngüde rahim iç tabakasını hazırlamak için östrojen kullanılabilir.
5. Endometrium uygun bulunduğunda progesteron başlanır.
6. Embriyonun gelişim günüyle uyumlu zamanda transfer gerçekleştirilir.
7. Hekimin belirlediği tarihte gebelik testi yapılır.

Progesteronun başlama zamanı önemlidir. Çünkü rahim iç tabakasının embriyoya uygun olduğu dönem sınırlıdır. İlaçlar hekimin belirttiği doz ve saatlerde kullanılmalı, doktor bilgisi olmadan bırakılmamalıdır.

Transfer başarısını etkileyen faktörler nelerdir?

Başarı yalnızca embriyonun taze veya dondurulmuş olmasına bağlı değildir. Birçok faktör birlikte değerlendirilir:

• Yumurta elde edildiği sıradaki kadın yaşı
• Embriyonun gelişim aşaması ve kalitesi
• Embriyonun kromozomal yapısı
• Rahim iç tabakasının durumu
• Rahim boşluğunu etkileyen hastalıklar
• Sperm kalitesi
• Kullanılan laboratuvar teknikleri
• Dondurma ve çözme işlemlerinin kalitesi
• Transfer işleminin teknik özellikleri
• Anne adayının genel sağlık durumu
• Önceki tedavi ve gebelik öyküsü

Dondurulmuş embriyo transferinde başarı değerlendirilirken anne adayının transfer sırasındaki yaşından çok, yumurtanın toplandığı dönemdeki yaş önem taşır. Çünkü embriyonun kromozomal yapısıyla ilişkili yaş etkisi, yumurtanın elde edildiği döneme bağlıdır.

Taze ve dondurulmuş transfer arasında nasıl karar verilir?

Karar verilmeden önce aşağıdaki soruların yanıtlanması faydalı olabilir:

• OHSS açısından riskli bir yumurtalık yanıtı var mı?
• Hormon seviyeleri taze transfer için uygun mu?
• Rahim iç tabakasının kalınlığı ve görünümü nasıl?
• Embriyolara genetik test uygulanacak mı?
• Transfer öncesinde rahimle ilgili bir tedavi gerekiyor mu?
• Kaç embriyo gelişti ve gelişim aşamaları nedir?
• Daha önce başarısız transfer veya gebelik kaybı yaşandı mı?
• Taze transferin ertelenmesini gerektiren bir sağlık sorunu var mı?
• Dondurulmuş transfer doğal döngüde mi, ilaçla mı planlanacak?
• Merkezin dondurma ve çözme konusundaki laboratuvar deneyimi nasıl?

Tedavi planının yalnızca genel başarı oranlarına göre değil, çiftin kişisel tıbbi özelliklerine göre hazırlanması gerekir.

 

Sık Sorulan Sorular