Tüp Bebek Öncesi Hangi Testler Yapılır? Kadın ve Erkek İçin Testler

Tüp bebek tedavisine başlamadan önce hem anne adayının hem de baba adayının üreme sağlığı ayrıntılı olarak değerlendirilir. Yapılan testler yalnızca gebeliğe engel olabilecek durumları araştırmak için değil, uygulanacak tedavi protokolünü kişiye göre planlamak için de önemlidir.

Tüp bebek öncesinde herkesten aynı testlerin istenmesi gerekmez. Kadının yaşı, yumurtalık rezervi, adet düzeni, daha önce geçirilmiş ameliyatlar, gebelik ve düşük öyküsü ile erkeğin sperm değerleri test planını değiştirebilir. Bu nedenle internette bulunan standart bir test listesinden çok, çiftin tıbbi geçmişine göre hazırlanan kişisel değerlendirme esas alınmalıdır.

Genellikle ilk aşamada kadın için ultrason ve yumurtalık rezervi değerlendirmesi, erkek için ise sperm testi yapılır. Sonuçlara göre hormon testleri, rahim ve tüplerin incelenmesi, genetik testler veya ileri erkek infertilitesi tetkikleri istenebilir.

Tüp bebek öncesi testler neden yapılır?

Tüp bebek tedavisi öncesindeki değerlendirme, tedavinin doğru noktadan başlamasını sağlar. Testlerden elde edilen bilgiler şu konularda yol gösterici olabilir:

• Yumurtalıkların ilaçlara nasıl yanıt verebileceği
• Kullanılacak ilaç dozu ve tedavi protokolü
• Yumurta sayısını veya kalitesini etkileyebilecek durumlar
• Sperm sayısı, hareketliliği ve şekil özellikleri
• Rahim içinde embriyonun tutunmasını etkileyebilecek sorunlar
• IVF veya mikroenjeksiyon yöntemlerinden hangisinin daha uygun olduğu
• Genetik inceleme gerekip gerekmediği
• Tedavi öncesinde kontrol altına alınması gereken sağlık problemleri

İlk görüşmenin amacı mümkün olduğunca fazla test istemek değildir. Gereksiz tetkiklerden kaçınarak tedavi sonucunu gerçekten etkileyebilecek durumların belirlenmesi gerekir. Uluslararası kılavuzlar da infertilite değerlendirmesinin öncelikle yaygın nedenlere odaklanan, sistematik ve mümkün olan en az girişimsel yöntemlerle yapılmasını önerir.

İlk muayenede hangi bilgiler değerlendirilir?

Testlerden önce ayrıntılı bir sağlık ve üreme öyküsü alınır. Doktorunuz aşağıdaki konular hakkında sorular yöneltebilir:

• Ne kadar süredir gebelik denendiği
• Kadının adet düzeni ve son adet tarihi
• Daha önce oluşan gebelikler, düşükler veya dış gebelikler
• Önceki tüp bebek denemeleri ve tedavi sonuçları
• Geçirilmiş kadın hastalıkları veya üroloji ameliyatları
• Endometriozis, polikistik over veya miyom öyküsü
• Ailede erken menopoz ya da genetik hastalık bulunması
• Kullanılan ilaçlar ve takviyeler
• Sigara, alkol ve benzeri yaşam alışkanlıkları
• Kemoterapi, radyoterapi veya üreme sağlığını etkileyebilecek tedaviler

Varsa eski ultrasonlar, sperm testi sonuçları, ameliyat raporları, embriyo gelişim kayıtları ve önceki tedavilerde kullanılan ilaç dozları ilk görüşmeye götürülmelidir. Bu belgeler, daha önceki tedavi yanıtının anlaşılmasına yardımcı olabilir.

Kadınlarda tüp bebek öncesi hangi testler yapılır?

Kadınlarda yapılan değerlendirme yumurtalık rezervi, yumurtlama düzeni, rahim yapısı ve genel gebelik sağlığı üzerine yoğunlaşır.

1. Vajinal ultrason

Transvajinal ultrason, tüp bebek değerlendirmesinin temel aşamalarından biridir. Ultrason sırasında yumurtalıkların görünümü, antral folikül sayısı, rahim yapısı, rahim duvarının kalınlığı, miyom, polip veya kist varlığı ve endometriozis düşündürebilecek bulgular incelenebilir.

Antral folikül sayısı, yumurtalıkların uyarıcı ilaçlara verebileceği yanıt hakkında bilgi sağlar. Fakat tek başına gebelik şansını veya yumurta kalitesini kesin olarak göstermez.

2. AMH testi

AMH, yani Anti-Müllerian Hormon testi, yumurtalık rezervini değerlendirmek için kullanılan kan testlerinden biridir. Adet döngüsünün farklı günlerinde ölçülebilmesi önemli bir avantajdır.

AMH sonucu özellikle yumurtalıkların tedavi sırasında ne kadar yanıt verebileceğini ve yaklaşık kaç yumurta elde edilebileceğini öngörmeye yardımcı olur. Fakat AMH yumurta kalitesini doğrudan göstermez, doğal yollarla hamile kalınıp kalınamayacağını tek başına belirlemez ve tüp bebek tedavisinin başarılı veya başarısız olacağını kesinleştirmez.

Sonuç kadının yaşı, antral folikül sayısı, ultrason bulguları ve daha önceki tedavi yanıtlarıyla birlikte yorumlanmalıdır. Düşük bir AMH değeri gebeliğin imkânsız olduğu anlamına gelmez. Konuyla ilgili daha ayrıntılı bilgi için düşük yumurta rezervi rehberimizi inceleyebilirsiniz.

3. FSH, LH ve estradiol testleri

FSH, LH ve estradiol hormonları bazı hastalarda adet döngüsünün ilk günlerinde değerlendirilebilir. Bu hormonlar yumurtalık fonksiyonları ve yumurtlama düzeni hakkında ek bilgiler sağlayabilir.

Bununla birlikte her hormon testi her hastada rutin olarak gerekli değildir. Özellikle adet düzensizliği, yumurtlama problemi veya yumurtalık yetmezliği şüphesi varsa testlerin kapsamı genişletilebilir.

4. TSH ve prolaktin

Tiroid fonksiyonlarındaki bozukluklar adet düzenini ve gebelik sürecini etkileyebilir. Bu nedenle doktor gerekli gördüğünde TSH ve diğer tiroid testlerini isteyebilir.

Prolaktin testi ise her hastada rutin olarak gerekli olmayabilir. Adet düzensizliği, adet görememe veya memeden süt benzeri sıvı gelmesi gibi belirtiler varsa değerlendirilmesi daha anlamlıdır.

5. Rahim boşluğunun değerlendirilmesi

Embriyonun yerleşeceği rahim boşluğunun sağlıklı olması önemlidir. Vajinal ultrason sırasında şüpheli bir bulgu görülürse salin infüzyon sonografisi, histeroskopi, rahim filmi veya ileri ultrason incelemelerinden biri planlanabilir.

Bu yöntemler polip, rahim içine doğru büyüyen miyom, yapışıklık veya doğuştan gelen rahim anomalilerinin belirlenmesine yardımcı olabilir. Her tüp bebek hastasına rutin histeroskopi yapılması gerekmez. İnceleme yöntemi hastanın öyküsüne, ultrason bulgularına ve önceki başarısız denemelerine göre seçilmelidir.

6. Rahim filmi gerekli midir?

HSG olarak da bilinen rahim filmi, rahim yapısının ve tüplerin açıklığının değerlendirilmesinde kullanılır. Tüp bebek tedavisinde döllenme laboratuvar ortamında gerçekleştirildiği için her hastadan tüplerin açık olması beklenmez.

Fakat dış gebelik öyküsü, tüplerde sıvı birikmesi veya tüp hastalığı şüphesi varsa rahim filmi önemli olabilir. Özellikle hidrosalpenks adı verilen tüplerde sıvı birikmesi embriyo transferi planını etkileyebilir.

7. Enfeksiyon ve genel sağlık testleri

Tedavi öncesinde merkezin protokolüne ve yürürlükteki mevzuata göre bazı enfeksiyon taramaları istenebilir. Bunlar arasında HIV, hepatit B ve hepatit C gibi testler bulunabilir.

Hastanın sağlık durumuna göre tam kan sayımı, kan grubu, açlık kan şekeri veya HbA1c, karaciğer ve böbrek fonksiyon testleri, bağışıklık durumunu gösteren testler ile güncel smear veya rahim ağzı taraması da değerlendirilebilir.

Bu testlerin tamamı her hasta için zorunlu değildir. Yaş, kronik hastalıklar, kullanılacak anestezi ve gebelik öncesi sağlık durumu dikkate alınır.

Erkeklerde tüp bebek öncesi hangi testler yapılır?

Erkeğin değerlendirilmesi kadınla aynı dönemde başlamalıdır. Erkek faktörü sonradan incelenecek ikincil bir konu olarak görülmemelidir.

1. Sperm testi

Sperm testi veya semen analizi, erkek değerlendirmesinin temel basamağıdır. Test sırasında sperm hacmi, sperm yoğunluğu, toplam sperm sayısı, ileri hareketlilik, toplam hareketlilik, sperm morfolojisi, canlılık ve enfeksiyon düşündürebilecek hücreler incelenir.

Tek bir sperm parametresinin normal aralık dışında olması kesin olarak infertilite anlamına gelmez. Sonuçlar birlikte değerlendirilir. Ayrıca sperm değerleri zaman içinde değişebildiği için anormal bir sonuç doktorun önerdiği sürenin ardından tekrar edilebilir.

Test öncesindeki cinsel perhiz süresi ve örnek verme koşulları sonucu etkileyebilir. Bu nedenle numune vermeden önce laboratuvarın talimatlarına uyulmalıdır. Ayrıntılı bilgi için sperm testi nasıl verilir? başlıklı yazımızı okuyabilirsiniz.

2. Erkek hormon testleri

Her erkekten kapsamlı hormon paneli istenmesi gerekmez. Sperm sayısı belirgin derecede düşükse, hiç sperm bulunamazsa veya hormonal bir problemden şüpheleniliyorsa FSH, LH, total testosteron, prolaktin ve gerekli durumlarda diğer hormonlar değerlendirilebilir.

Bu sonuçlar sperm üretimindeki sorunun testislerden mi yoksa hormonal sistemden mi kaynaklandığının araştırılmasına yardımcı olabilir.

3. Genetik testler

Azospermi veya ileri derecede sperm düşüklüğü bulunan erkeklerde genetik inceleme gerekebilir. Hastanın durumuna göre kromozom analizi, Y kromozomu mikrodelesyon testi, CFTR gen analizi ve genetik danışmanlık planlanabilir.

Genetik testler her erkek için rutin değildir. Sperm sonucu, fizik muayene ve aile öyküsü doğrultusunda istenir. Menide hiç sperm bulunmaması durumunda uygulanabilen yöntemler hakkında Mikro TESE sayfamızdan bilgi alabilirsiniz.

4. Enfeksiyon taramaları

Tüp bebek tedavisine katılan erkekten de merkezin güncel protokolüne göre HIV, hepatit B ve hepatit C gibi enfeksiyon testleri istenebilir. Bulgulara göre ek incelemeler yapılabilir.

Genetik testler herkese yapılır mı?

Hayır. Tüp bebek öncesi her çifte geniş kapsamlı genetik test yapılması gerekli değildir. Genetik değerlendirme özellikle ailede kalıtsal hastalık bulunması, tekrarlayan düşükler, daha önce genetik hastalığa sahip gebelik veya çocuk öyküsü, ileri derecede erkek faktörü, eşlerden birinde bilinen kromozom değişikliği veya doktorun embriyolarda genetik tarama önermesi gibi durumlarda gündeme gelebilir.

Genetik hastalık taşıyıcılığı saptandığında çiftin sonuçları ve seçenekleri genetik danışmanla değerlendirmesi önemlidir. Uygulanabilen yöntemleri PGT ve genetik tarama sayfamızda bulabilirsiniz.

Her hastaya ileri test yapılması gerekir mi?

Trombofili panelleri, bağışıklık testleri, sperm DNA fragmantasyonu, endometrial reseptivite testleri ve rahim içi mikrobiyota analizleri bazı özel durumlarda değerlendirilebilir. Ancak bu testlerin tamamı ilk tüp bebek denemesinden önce herkese rutin olarak uygulanmaz.

Test kararı verilirken sonucun tedavi planını değiştirip değiştirmeyeceği, testin ilgili hasta grubundaki klinik yararı, daha temel değerlendirmelerin tamamlanıp tamamlanmadığı ve hastanın önceki başarısız denemeleri dikkate alınmalıdır.

Gereksiz testler hem tedavi maliyetini artırabilir hem de klinik önemi sınırlı sonuçlar nedeniyle çiftlerde kaygıya neden olabilir.

Test sonuçları tedavi planını nasıl etkiler?

Tüp bebek öncesi testlerin amacı yalnızca bir problem bulmak değildir. Elde edilen sonuçlar tedavinin kişiselleştirilmesine yardımcı olur.

• Düşük yumurtalık rezervinde ilaç dozu ve yumurta toplama stratejisi değişebilir.
• Polikistik over bulunan hastalarda aşırı yumurtalık yanıtına karşı daha kontrollü bir protokol uygulanabilir.
• Sperm sayısı veya hareketliliği düşükse mikroenjeksiyon planlanabilir.
• Rahim içinde polip veya miyom saptanırsa transfer öncesinde tedavi gerekebilir.
• Genetik hastalık riski varsa PGT seçenekleri değerlendirilebilir.
• Tüplerde sıvı birikmesi görülürse embriyo transferinden önce ek tedavi planlanabilir.

Tüp bebek tedavisinin genel aşamalarını Kıbrıs tüp bebek tedavisi sayfamızdan inceleyebilirsiniz.

Testler Türkiye’de yaptırılabilir mi?

Kıbrıs dışından başvuran hastalar, ilk değerlendirmede istenen testlerin bir bölümünü bulundukları şehirde yaptırabilir. Ancak testleri yaptırmadan önce merkezle iletişime geçilmelidir.

Bazı testlerin belirli bir adet gününde yapılması gerekebilir, laboratuvarın kullandığı ölçüm yöntemi önemli olabilir, enfeksiyon testlerinde geçerlilik süresi bulunabilir ve ultrasonun belirli ölçümleri içermesi gerekebilir. Test listesinin koordinatör veya doktor tarafından kişiye özel olarak iletilmesi, gereksiz zaman ve maliyet kaybını önler.

Sık sorulan sorular

Tüp bebek öncesi testler adetin kaçıncı günü yapılır?

AMH testi genellikle adet döngüsünün farklı günlerinde yapılabilir. Bazı hormon testleri ve başlangıç ultrasonu ise adetin ilk günlerinde planlanabilir. En doğru zaman, istenen teste ve tedavi protokolüne göre belirlenir.

Yalnızca AMH testi tüp bebek için yeterli midir?

Hayır. AMH yumurtalıkların tedaviye verebileceği yanıt hakkında bilgi sağlayabilir; ancak yumurta kalitesini, rahim yapısını, sperm durumunu veya gebelik şansını tek başına göstermez.

Sperm testi bir kez yapılması yeterli midir?

İlk sonuç normal aralıktaysa ve özel bir risk bulunmuyorsa tek test yeterli olabilir. Sonuç anormalse sperm değerlerinin doğal değişkenliği nedeniyle testin tekrarlanması istenebilir.

Tüp bebek öncesi rahim filmi zorunlu mudur?

Hayır. Rahim filmi her tüp bebek hastası için zorunlu değildir. Tüp hastalığı, hidrosalpenks veya rahim içi problem şüphesi bulunan hastalarda istenebilir.

Testlerin geçerlilik süresi ne kadardır?

Geçerlilik süresi testin türüne, merkezin protokolüne ve yürürlükteki kurallara göre değişebilir. Özellikle enfeksiyon taramaları ve sperm testleri için güncel sonuç talep edilebilir.

Tüp bebek öncesi kişisel değerlendirme

Tüp bebek öncesinde yapılacak testler standart bir listeye göre değil, çiftin yaşı, sağlık öyküsü, sperm değerleri ve önceki tedavi deneyimleri dikkate alınarak belirlenmelidir.

Doğuş Tüp Bebek Merkezi’ne başvuru sırasında mevcut testlerinizi ve önceki tedavi belgelerinizi paylaşarak hangi tetkiklerin güncellenmesi gerektiğini öğrenebilirsiniz. Kişisel değerlendirme ve tedavi planlaması için iletişim sayfamızdan uzman ekibimize ulaşabilirsiniz.

Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Kişisel tanı veya tedavi önerisi yerine geçmez.